ArtikelenGeplaast op: 06 juli 2020

Acute PIA de risicofactoren

Het is zomer en hoewel niets zo onvoorspelbaar is als het weer, er komt vast en zeker weer een periode met warm tot zeer warm weer aan. En daarmee komt ook de jaarlijkse piek in acute PIA weer in beeld. De GD heeft in april 2019 vastgesteld dat er gedurende de zomermaanden meer PIA wordt gediagnosticeerd.

Impact hittestress

Hittestress zorgt voor een verminderde doorbloeding van de darmen. In een studie uit 2010 (1) zijn de effecten van hitte stress op de darmen onderzocht. Tien dagen achtereen werden er varkens blootgesteld aan een omgevingstemperatuur van 40 graden voor de duur van vijf uur per dag. Deze hittestress zorgde al na 3 dagen voor het afsterven van darmepitheelcellen wat resulteerde in schade aan darmvlokken en dit viel samen met aanwijzingen voor een verhoogde oxidatieve stress in de darmen. Deze bevindingen zijn in lijn met andere studies (2) waarin tevens een verband is gevonden met een stijging van uit de darm afkomstige gifstoffen (endotoxinen) in de bloedbaan en darmlekkage na 24 uur hittestress.

Uit meer recent onderzoek is gebleken dat er verschillen zijn in respons  na een PIA-besmetting door individuele varkens (3). Varkens met een heftigere darmontsteking, hebben het met een PIA-infectie zwaarder te verduren. Met andere woorden, PIA vindt darmontsteking wel prettig. Hittestress is een van de mogelijke oorzaken die (fysiologische) darmontsteking verder aan kan jagen. Eén van de onderliggende oorzaken is een gebrekkige doorbloeding van het darmweefsel. Door het zogenaamde shockmechanisme vindt een herverdeling van het bloed plaats. De darmen staan in het geval van het shockmechanisme onder aan het prioriteitenlijstje om van bloed en daarmee van zuurstof te worden voorzien. De darm sterft door dit zuurstoftekort als het ware een beetje af, waarna de ontstekingsreactie blijft. Eenzelfde parallel kun je met topsport zien. Door met topsport tot het gaatje te gaan, wordt ook het verteringstelsel stil gelegd. Wie kent de beelden niet van brakende sporters, of een Tom Dumoulin met de darmen compleet van slag tijdens de Giro van 2017. Varkens leveren ook een topprestatie. Veranderingen in darmdoorbloeding kunnen daarmee grote gevolgen hebben wat met bijvoorbeeld hittestress zichtbaar kan worden als uitval door acute PIA.

HittestressHittestress zorgt voor veranderingen van het doorbloedingspatroon van het varken. Er gaat meer bloed naar de huid om af te koelen en er gaat minder bloed naar de darmen wat tot darmschade leidt. In de linker figuur (controle groep, 23°C omgevingstemperatuur) laten de varkens een lager warmtebeeld zien in vergelijk met de rechter figuur (hittestress varken, 5 uur bij 40°C). De bloedbaan van varkens met hittestress bevatte bacteriele gifstoffen (endotoxinen) afkomstig uit de darmen. (Bron: Yu et al 2010)

Diverse risicofactoren

Uit een gezamenlijk onderzoek met Vitelia is gebleken dat bedrijven die meer worstelen met acute PIA, een hogere dan gemiddelde groei hebben. Daarnaast kwam acute PIA meer voor bij vleesvarkensbedrijven dan bij gesloten bedrijven en speelde hokbezetting een rol waarbij het risico bij 0,8m2 hoger is dan bij 1,0 m2 ruimte per varken. Bedrijven die van 2 of meer herkomstadressen biggen aanvoeren, hebben ook relatief meer acute PIA. Bedrijven die geen problemen ervaren met acute PIA, maakten de laarzen vaker schoon. Samenvattend zien we hier de effecten van veel van de varkens vragen (topsport) in combinatie met het meer mengen/aanvoeren van dieren en een lagere interne biosecurity: dieren mengen en mest verslepen is PIA verspreiden.

Vaccinatie

Vaccinatie met Enterisol kan helpen om uitval door PIA te verminderen (4,5,6,7). In een recente veldervaring waarbij voor een gehele ronde elke afdeling om en om wel of niet gevaccineerd werd met Enterisol Ileitis, zagen we bij de gevaccineerde varkens de uitval zakken naar een uitvalspercentage van 1,4%. De controlegroep had 2,2% uitval. In deze vergelijking zaten in totaal meer dan 5000 vleesvarkens verspreid over beide groepen.

Zie acute PIA echter ook als belangrijk signaal dat die dieren bloot staan aan stress, wat ook het periodieke beeld van acute PIA verklaart en waardoor de evaluatie door groepen in de tijd te vergelijken moeilijk is. Chronische PIA blijft nadien vaak wel aanwezig, maar is veel lastiger te diagnosticeren daar waar acute PIA zeer zichtbaar is. Het vaccineren enkel en alleen om uitval door acute PIA te verminderen kan economisch vaak niet uit.

De economie van acute PIA

Wat is nu de economische waarde van uitval. Laten we het bovenstaande voorbeeld waarbij de uitval zakt van 2,2% naar 1,4% (0,8% afname van de uitval) even als voorbeeld nemen. Bij acute PIA betreft het vaak de zwaardere varkens, gemiddeld gaan we nu even uit van 100 kilo levend gewicht. Dit komt overeen met een economische schade van 60 euro big, 50 euro voer, 5 euro mest, 3 euro overige kosten, dat maakt een totaal van ca 118 euro per varken. Een verlaging van 0,8% uitval is in dat geval een waarde van €0,94 per opgelegd vleesvarken. Vaak is de uitval door PIA jaarrond een stuk lager (ca 0,5%), dit komt overeen met ongeveer €0,59 per opgelegd varken. De kosten van vaccinatie wegen daar niet tegen op. Dit wordt anders als we het stuk chronische PIA ook meenemen in de overweging. Uit meerdere onderzoeken en veldervaringen komt een groei stijging van 30 tot 60 gram naar voren en een afname van de voerconversie van 0,1 a 0,15 EW. Dat is ongeveer 10 kg voer per varken. Het scheelt daarmee toch al snel een flinke kruiwagen voer per hok wat extra nodig is om de varkens klaar voor de slacht te krijgen. Met de huidige voerprijzen is dat al snel 2,50 euro per varken. En dan rekent vaccinatie met Enterisol Ileitis natuurlijk wel!

Wie rekent, rekent op Enterisol

Referenties

1.      Yu, Jin, et al. "Effect of heat stress on the porcine small intestine: a morphological and gene expression study." Comparative Biochemistry and Physiology Part A: Molecular & Integrative Physiology 156.1 (2010): 119-128

2.      Pearce, Sarah C., et al. "Heat stress reduces intestinal barrier integrity and favors intestinal glucose transport in growing pigs." PloS one 8.8 (2013): e70215

3.      Leite, Fernando L., et al. "A cell proliferation and inflammatory signature is induced by Lawsonia intracellularis infection in Swine." Mbio 10.1 (2019)

4.      Adam, M.” Economic Impact of Enterisol Ileitis in clinical and subclinical herds” Leman Swine conference 2007

5.      Weibel, H., et al. "Efficacy of simultaneous vaccination with Enterisol (R) Ileitis and Ingelvac (R) CircoFLEXTM in a Swiss breeding farm." Schweiz Arch Tierheilkd 154 (2012): 445-450.

6.      McOrist, S., and R. J. Smits. "Field evaluation of an oral attenuated Lawsonia intracellularis vaccine for porcine proliferative." Vet Rec 161 (2007): 26-8.

7.      McOrist et al. in “Porcine Proliferative Enteropathy Technical manual 3.0” (2006) 117, 119, 120, 126, 130

Enterisol® Ileitis, Lawsonia intracellularis, geattenueerd levend vaccin voor varkens, lyofilisaat en oplosmiddel voor orale suspensie. Indicatie: Actieve immunisatie van klinisch gezonde varkens van 3 weken leeftijd en ouder om de intestinale laesies veroorzaakt door Lawsonia intracellularis infectie te verminderen en om de variatie in groei en het verlies aan gewicht dat in verband gebracht wordt met de ziekte te verminderen. Onder veldcondities werd een verschil in gemiddelde dagelijkse groei tot 30 g/dag gezien voor gevaccineerde varkens in vergelijking met niet gevaccineerde varkens. Bescherming begint vanaf 3 weken na vaccinatie en houdt ten minste 17 weken aan. Contra-indicaties en bijwerkingen: Geen. Dosering: 2 ml orale suspensie per dier. Wachttijd: nul dagen. REG NL 10302, UDD.
Meer info: Boehringer Ingelheim bv, Postbus 8037, 1802 KA, Alkmaar, tel. 072-5662411, [email protected], www.varkens.nu © 2020 Boehringer Ingelheim Animal Health Netherlands B.V. Enterisol® is een geregistreerd handelsmerk van Boehringer Ingelheim Vetmedica GmbH.